symble_asterisk_blue.gifหลังจากที่ได้เขียนเรื่องเทคนิคการตั้งคำถามไปแล้ว รู้สึกว่ามีคนให้ความสนใจกันมากมาย เลยต้องมาเขียนต่อเป็นตอนที่ 2 ก่อนอื่น  เราคงต้องมาทำความรู้จักกับคำว่า "การตั้งคำถาม" กันก่อน
      อย่างที่ได้กล่าวมาแล้วว่า การตั้งคำถามเป็นยุทธศาสตร์ที่สำคัญ ที่นำใช้ในการจัดการเรียนการสอนได้ตลอดเวลา ดร.วัฒนาพร ระงับทุกข์ได้ กล่าวว่า  "การถามเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้  และการสอน ช่วยให้ผู้เรียนสร้างองค์ความรู้ ความเข้าใจและพัฒนาความคิดใหม่ ๆ  กระบวนการถามจะช่วยขยายทักษะความคิด ทำความเข้าใจให้กระจ่างได้ข้อมูลป้อนกลับทั้งด้านการเรียนและการสอน  ก่อให้เกิดยุทธศาสตร์การทบทวน   เกิดความเชื่อมโยงระหว่างความคิดต่าง ๆ ส่งเสริมความอยากรู้อยากเห็น และเกิดความท้าทาย"
        และถ้าในห้องเรียนมีการตั้งคำถามที่ด ี ไม่ว่าจะเริ่มต้นจากครูผู้สอน หรือ นักเรียน  จะช่วยให้เกิดทักษะการคิดและช่วยสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นทั้งแก่ผู้ถามและผู้ตอบ  และมีส่วนให้เกิดการอภิปรายถกเถียงที่ผ่านกระบวนการคิดอย่างสร้างสรรค์ และช่วยสร้างเสริมนิสัยการเรียนรู้ตลอดชีวิตอีกด้วย
        สำหรับประเภทของคำถาม  ดร. วัฒนา  ระงับทุกข์ ได้จำแนกประเภทไว้  ดังนี้
        1. คำถามระดับต่ำ และคำถามระดับสูง
            bullet02_skyblue.gif คำถามระดับต่ำ  เป็นคำถามที่ต้องการคำตอบระดับความจำของข้อมูล หรือเรียกได้ว่าเป็นคำถามที่ต้องการวัดความจำ  ใช้ในการทบทวนความรู้พื้นฐานหรือมโนทัศน์
            bullet02_skyblue.gif คำถามระดับสูง เป็นคำถามที่ต้องการคำตอบระดับการแปลผล  การนำไปใช้ การวิเคาะห์  สังเคราะห์  ประเมินค่า  หรือเรียกได้ว่าเป็นคำถามที่ต้องการวัดความคิด ช่วยพัฒนาผู้เรียนในด้านของทักษะการคิดและการให้เหตุผล
        2. คำถามเกี่ยวกับผล กระบวนการ และความคิดเห็น
            bullet02_skyblue.gif คำถามเกี่ยวผล เป็นคำถามที่ต้องการคำตอบในรูปของการสรุปผลขั้นสุดท้าย
            bullet02_skyblue.gif คำถามเกี่ยวกับกระบวนการ  เป็นคำถามที่ต้องการให้ผู้เรียนอธิบายถึงวิธีการ การดำเนเนการหรือขั้นตอนที่นำไปสู่ผลขั้นสุดท้าย
            bullet02_skyblue.gif คำถามเกี่ยวกับความคิดเห็น เป็นคำถามที่ต้องการให้ผู้เรียนแสดงความเห็น ตัดสินใจ หรือประเมินสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
        3. คำถามแบบปิดและแบบเปิด
            bullet02_skyblue.gif คำถามแบบปิด เป็นคำถามที่มีคำตอบเดียวมักใช้กับข้อมูลที่เป็นความจำ
            bullet02_skyblue.gif คำถามแบบเปิด เป็นคำถามที่ให้คำตอบได้หลายอย่าง ใช้เพื่อการสร้างข้อมูล  เพื่อให้เกิดการตอบสนองเฉพาะตัว และนำไปสู่การอภิปรายและการถามในชั้นต่อไป
       การนำการตั้งคำถามไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนประกอบด้วยเทคนิค ดังนี้
       1. ควรเริ่มต้นตั้งคำถามในระดับความจำ หรือ ความเข้าใจ (คำถามระดับต่ำ) ที่ผู้เรียนส่วนใหญ่สามารถตอบได้อย่างถูกต้องก่อน เมื่อผู้เรียนตอบถูก ครูควรแสดงความชื่นชมทันท ี ด้วยคำพูด  หรือใช้ภาษาท่าทาง  เช่น   พยักหน้า  ยิ้มให ้ สัมผัส  หรือเดินเข้าไปหาผู้ที่ตอบถูกก่อนที่จะเริ่มคำถามในระดับที่ ซับซ้อนยิ่งขึ้น ทั้งนี้ครูควรใจเย็น ในกรณีที่นักเรียนตอบช้า หรือตอบไม่ได้ ไม่ควรดุหรือตำหนิผู้เรียนที่ตอบคำถามไม่ถูกต้อง หรือตอบไม่ตรงประเด็น เนื่องจากการตำหนิดังกล่าว จะทำให้เกิดความอับอาย และส่งผลให้เกิดความไม่มั่นใจตามมา  ในกรณีเช่นนี้ครูควรเปลี่ยคำถามใหม่ให้ง่ายขึ้น
       2. เมื่อผู้เรียนประสบความยากลำบากในการตอบคำถาม ครูผู้สอนควรช่วยผู้เรียนให้ตอบได้ โดยอาจใช้วิธีการดังต่อไปนี้
          bullet02_skyblue.gif หยุดสักครู่ให้ผู้เรียนได้มีเวลาคิดหาคำตอบ
         bullet02_skyblue.gif แนะคำตอบให้เล็กน้อย
         bullet02_skyblue.gif ทวนคำถามซ้ำ
         bullet02_skyblue.gif เลี่ยวิธีถามโดยใช้ถ้อยคำใหม่ที่เข้าใจง่ายขึ้น                                
         bullet02_skyblue.gif ตั้งคำถามเพิ่มเติม
         bullet02_skyblue.gif กระตุ้นให้ผู้เรียนตั้งสมมติฐานหรือทายคำตอบ
         bullet02_skyblue.gif ลดระดับคำถามที่อาจยากเกินไปลง
    3. ถามให้ทั่วถึงทุกคน แนวทางที่ดีที่สุด คือ การถามทั้งชั้นเรียน ผู้เรียนแต่ละคนควรเข้าใจว่า ตนเอง ถูกคาดหวังให้ตอบคำถาม ผู้สอนไม่ควรแสดงสัญญาณ หรือ ท่าทีใด ๆ ว่า ผู้เรียนคนใด ควรตอบคำถามนั้น ผู้เรียนจะร่วมมือในการเรียนเต็มที่ เมื่อรู้ว่าตนเองมีส่วนในการเรียนรู้สิ่งสำคัญคือ ต้องทำให้ ผู้เรียนมีความตื่นตัวตลอดเวลา   คำถามแต่ละคำถามควรให้ผู้เรียนที่มีความสนใจในชั้นเรียนเป็นผู้ตอบ     แต่อย่างไรก็ตามไม่ควรปล่อยให้ผู้เรียนคนใด  คนหนึ่งผูกขาดการตอบคำถามอยู่เพียงคนเดียว ครูควรพยายามป้อนคำถามให้กับผู้เรียนที่ไม่ค่อยมีส่วนร่วมในชั้นเรียนด้วย  ในกรณีที่ไม่มีผู้เรียนคนใดตอบคำถาม อาจลองเรียกชื่อเป็นรายบุคคลและถามผู้เรียนว่าต้องการตอบคำถามหรือไม่
    4.  ควรเพิ่มระดับความยากของคำถามขึ้นตามลำดับ เพื่อให้เด็กได้พัฒนาการคิดระดับวิเคราะห์ต่อไปได้ ครูจึงต้องพัฒนาการตั้งคำถามอย่างเป็นระบบ
    5. สร้างบรรยายกาศส่งเสริมการเรียนรู้ในห้องเรียนโดยการใช้ยุทธศาสตร์การตั้งคำถาม เช่น
         bullet02_skyblue.gif  สร้างบรรยายกาศที่ผ่อนคลายในชั้นเรียนและกระตุ้นชั้นเรียนให้คึกคักด้วยการตั้งคำถาม
         bullet02_skyblue.gif  ครูพูดให้น้อยลงแต่ตั้งคำถามให้มากขึ้น
         bullet02_skyblue.gif  ตั้งคำถามที่ผู้เรียนสามารถใช้คำตอบแบบใช้ความคิดเห็นส่วนตัวให้มากขึ้น
         bullet02_skyblue.gif  ลดคำถามประเภทที่ตอบแค่ว่า "ใช่" หรือ "ไม่ใช่"
         bullet02_skyblue.gif  หลีกเลี่ยงการตั้งคำถามหลายคำถามในเวลาเดียวกัน
         bullet02_skyblue.gif  อย่าปล่อยให้เกิดความเงียบในชั้นเรียน
         bullet02_skyblue.gif ตั้งคำถามให้เหมาะสมกับวัยผู้เรียน
         bullet02_skyblue.gif ตั้งคำถามให้หลากหลายที่เปิดโอกาสให้ค้นพบเด็กที่มีความสามารถพิเศษ
         bullet02_skyblue.gif  ช่วยเด็กปรับปุรงทักษะการตั้งคำถาม
        ประโยชน์ของการตั้งคำถาม
       1. ผู้เรียนกับครูผู้สอนสื่อความหมายกันได้ดีขึ้น
       2. ช่วยครูในการวางแผนการเรียนการสอน ให้ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยให้ครูสามารถกำหนดองค์ประกอบของงานที่มอบหมายให้ผู้เรียนปฏิบัติได้สอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้
       3. สร้างแรงจูงใจและกระตุ้นความสนใจของผู้เรียน และแสดงให้เห็นถึงความไม่เข้าใจของผู้เรียนเบื้องต้น
       4. ช่วยเน้นประเด็นสำคัญของสาระการเรียนรู้ที่เรียนและทบทวนสาระที่สำคัญในเรื่องที่เรียน
       5. ช่วยครูในการประเมินผลการเรียนการสอน เข้าใจความสนใจที่แท้จริงของผู้เรียนและวินิจฉัยจุดแข็งจุดอ่อนของผู้เรียนได้
       6. ช่วยสร้างลักษณะนิสัยของการชอบคิดให้กับผู้เรียน ตลอดจนนิสัยใผ่รู้ใฝ่เรียนตลอดชีวิต 
         สำหรับเรื่องเทคนิคการตั้งคำถามคงขอจบเพียงเท่านี้  ถ้าอาจารย์ท่านใดสนใจ  สามารถหาอ่านเพิ่มเติม ได้ จากหนังสือ เรื่อง แผนการสอนที่เน้น  ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง  ของ ดร. วัฒนาพร ระงับทุกข์   ในบทความครั้งต่อไป จะมีตัวอย่างของคำถามมาให้ลองอ่านกันดูนะคะ  bullet_screw.gif
                                                                                                                      
 กลับหน้าหลัก